نابودی تمدن باستانی آرته در کرمان با احداث سد هنزاف

با آغاز دوباره خاکبرداری برای ساخت سد هنزاف کرمان، محوطه باستانی به جای مانده از تمدن آرته هلیل‌رود به زیر آب می‌رود.

A8761234-94CE-40FA-AB76-FC76FBE697D9_w640_r1_s_cx0_cy4_cw0

این محوطه باستانی دوران مفرغ، بخشی از تمدن باستانی جیرفت است که نخستین بار توسط باستان‌شناسان آمریکایی و فرانسوی شناسایی شد.

مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمان به خبرگزاری مهر گفته است، تیم باستان‌شناسی پشت سد هنزاف، پس از سه ماه بررسی در ان منطقه، به ادامه خاکبرداری برای ساخت سد نظر داده‌اند.

اما گروه باستان‌شناسان ایرانی و آمریکایی می‌گویند کاوش‌های باستان‌شناسی در ویرانه‌های تمدن آرته باید ادامه یابد.

تاکنون بیش از ۵۰۰ قطعه اشیای باستانی از این سامانه باستانی کشف و به موزه منتقل شده‌اند. باستان‌شناسان همچنین موفق به رونمایی از زیگوراتی شده‌اند که بنا به برآوردها، قدمتی ۵ هزار ساله دارد.

پرفسور هالی پیتمن باستان‌شناس آمریکایی از دانشگاه پنسیلوانیا که بر روی پروژه تمدن آرته کار می‌کند، پیش از این در گفتگو با روزنامه جام جم گفته بود «تمدن هلیل‌رود، از مراکز اصلی تجارت جهانی در هزاره سوم پیش از میلاد بوده است.»

به گزارش خبرگزاری مهر، از تیرماه سال ۱۳۹۱، پروژه کاوش و عملیات نجات بخشی آن مجموعه را در محدوده سد هنزاف با صدور مجوز از پژوهشکده باستان‌شناسی به سرپرستی نصیر اسکندری آغاز شد. در محوطه ۸ کیلومتر مربعی مورد کاوش، گورستانی باستانی کشف شد که در یک کیلومتری پشت سد هنزاف قرار داشت. به گفته گروه کاوش، این گورستان توسط بیل‌های مکانیکی و در حین سدسازی ویران شده بود.

دکتر یوسف مجیدزاده از باستان‌شناسان شناخته شده بین‌المللی ایران، استاد بازنشسته دانشگاه تهران و از مسئولان پیشین کاوش در این سامانه باستانی در گفتگوی ویژه با وبسایت انجمن جهانی زرتشتیان در این باره گفته است «زمانی که اشیا را از قاچاقچیان می‌گرفتند، تقاضا کردم که به من اجازه عکسبرداری داده شود و از تمامی اشیا عکسبرداری کردم و به محض برگشت به تهران، بر اساس همان یافته‌ها، کتاب کاتالوگ جلد اول را به چاپ رساندم. دلیل اصلی هم این بود که دیدم این اشیا در بازارهای مختلف دنیا، از اروپا و آسیا گرفته و حتی در شیخ نشین‌های حوزه خلیج فارس، به فروش می‌رسند. حداقل صدهزار قطعه باستانی از ایران خارج شده بود و من قصد داشتم با چاپ این کتاب، به آن اشیاء شناسنامه داده باشم و با ارسال آن به سازمان‌های یونسکو در سرتاسر جهان، در واقع تلاش کنیم از فروش غیرقانونی آنها جلوگیری شود و همه بدانند که این اشیا با این مشخصات مربوط به تمدن جیرفت است، که البته بعدها این مسئله حتی به دادگاه‌های اروپایی هم کشیده شد.»

حالا هم حتی دوستداران میراث فرهنگی در تلاش هستند تا موافقت سازمان میراث فرهنگی کرمان با ادامه ساخت و ساز سد هنزاف را، به چالش گرفته و مانع از اجرای طرح شوند.

با این همه، گفته می‌شود خشکسالی‌های پیاپی منطقه و نیاز مبرم اهالی به آب، عاملی اساسی برای نادیده گرفتن میراث مردمی است که چند هزار سال پیش با وجود همین کم آبی‌ها و خشکسالی‌ها، تمدنی را پایه‌ریزی کردند که شگفتی آفرین است.

دیدگاه شما چیست؟